उपवासाच्या पदार्थांसाठी कोणते खाद्यतेल वापरावे? जाणून घ्या

श्रावण, नवरात्र किंवा इतर उपवासाच्या दिवसांत साबुदाणा खिचडी, साबुदाणा वडा, उपवासाची बटाट्याची भाजी, वरईचा भात, राजगिऱ्याचे थालीपीठ आणि रताळ्याचे पदार्थ आवर्जून केले जातात. या पदार्थांमध्ये फोडणी, परतणे, भाजणे किंवा तळणे यासाठी वापरले जाणारे तेलही महत्त्वाचे असते. मग उपवासाच्या पदार्थांसाठी कोणते खाद्यतेल वापरावे? शेंगदाणा तेल आणि नारळ तेल हे दोन पर्याय पदार्थानुसार वापरता येतात.

उपवासाच्या पदार्थांसाठी शेंगदाणा तेल

शेंगदाणा तेलाची चव उपवासाच्या अनेक पदार्थांमध्ये सहज मिसळते. त्यामुळे साबुदाणा खिचडी, वरईचा भात आणि उपवासाची बटाट्याची भाजी यांसारख्या पदार्थांसाठी ते वापरता येते.

साबुदाणा खिचडीला फोडणी देताना शेंगदाणा तेल वापरल्यास शेंगदाणे आणि हिरवी मिरची यांची चव छान खुलते. वरईचा भात किंवा बटाट्याची भाजी बनवतानाही याचा वापर करता येतो. राजगिऱ्याचे थालीपीठ तव्यावर भाजताना देखील शेंगदाणा तेल उपयोगी ठरते.

Sarita’s Kitchen चे लाकडी घाणा शेंगदाणा तेल रोजच्या स्वयंपाकासाठी वापरता येणारा पर्याय आहे. 

नारळ तेल उपवासाच्या पदार्थांसाठी कधी वापरावे?

लाकडी घाणा नारळ तेल हा आणखी एक पर्याय आहे. नारळ तेलाला स्वतःची खास चव आणि सुगंध असल्यामुळे ते प्रत्येक पदार्थासाठी सारखेच योग्य वाटेल असे नाही.

उपवासाची बटाट्याची भाजी आणि रताळ्याचे पदार्थ बनवताना नारळाची चव आवडत असल्यास नारळ तेल वापरता येते. रताळ्याच्या भाजीत किंवा परतलेल्या रताळ्यांमध्ये त्याची चव छान जाणवू शकते.

मात्र साबुदाणा खिचडी किंवा वरईचा भात यांसारख्या पदार्थांमध्ये नारळ तेलाची चव ठळक जाणवू शकते. त्यामुळे या पदार्थांसाठी शेंगदाणा तेल पसंत करायचे की नारळ तेल, हे घरातील चवीनुसार ठरवावे.

कोणत्या पदार्थासाठी कोणते तेल?

उपवासाच्या पदार्थांनुसार तेल निवडणे सोपे व्हावे यासाठी एक साधा अंदाज पाहूया:

• साबुदाणा खिचडी: शेंगदाणा तेल

• साबुदाणा वडा: शेंगदाणा तेल

• उपवासाची बटाट्याची भाजी: शेंगदाणा तेल किंवा नारळ तेल

• वरईचा भात: शेंगदाणा तेल

• राजगिऱ्याचे थालीपीठ: शेंगदाणा तेल

• रताळ्याचे पदार्थ: शेंगदाणा तेल किंवा नारळ तेल

ही निवड बंधनकारक नाही. उपवासाच्या पद्धती, घरातील परंपरा आणि पदार्थाची अपेक्षित चव यानुसार तेल निवडता येते.

उपवासासाठी तेल निवडताना या गोष्टी लक्षात ठेवा

उपवासाच्या दिवशी पदार्थांची संख्या कमी असली तरी काही पदार्थ तळलेले असतात, तर काहींना फोडणी किंवा परतणे आवश्यक असते. त्यामुळे तेलाचे प्रमाणही महत्त्वाचे आहे.

फोडणीसाठी गरजेपुरते तेल वापरा. साबुदाणा खिचडी किंवा बटाट्याची भाजी बनवताना तेल जास्त घातल्याने पदार्थ अधिक चविष्ट होईलच असे नाही.

तळणीचे तेल वारंवार वापरू नका. साबुदाणा वडा तळल्यानंतर उरलेले तेल पुन्हा पुन्हा गरम करून वापरणे टाळणे चांगले.

तेल योग्य प्रकारे साठवा. बाटली थेट सूर्यप्रकाशापासून दूर, थंड आणि कोरड्या जागी ठेवावी. झाकण व्यवस्थित बंद ठेवणेही महत्त्वाचे आहे.

निष्कर्ष

उपवासाच्या पदार्थांसाठी तेल निवडताना पदार्थाची चव आणि तो कसा बनवला जातो, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. साबुदाणा खिचडी, साबुदाणा वडा, वरईचा भात आणि राजगिऱ्याचे थालीपीठ यांसाठी शेंगदाणा तेल हा बहुपयोगी पर्याय ठरतो, तर बटाट्याची भाजी आणि रताळ्याचे पदार्थ नारळाच्या चवीसोबत आवडत असल्यास नारळ तेल वापरता येते. Sarita’s Kitchen मधील लाकडी घाणा शेंगदाणा तेल आणि लाकडी घाणा नारळ तेल नक्की वापरून पाहा.